Gimnastyka sportowa (łac. gymnos - nagi) jest jedną z odmian gimnastyki, z tradycjami sięgającymi starożytności.
Początkowo gimnastyka służyła do harmonijnego rozwoju ciała i osiągania sprawności fizycznej. Z czasem stała się dyscypliną sportową. Już od pierwszych igrzysk stała się dyscypliną olimpijską. Nigdy nie wykluczono jej z programu, choć ulegała znacznym modyfikacjom. Pomysłodawcą i twórcą zasad wychowania fizycznego był Szwajcar Johann Heinrich Pestalozzi (1746-1827), propagatorem w Niemczech Friedrich Ludwig Jahn (1778–1852). Uznaje się ich za ojców nowoczesnej gimnastyki. Gimnastykę jako sport wyczynowy zaczęto traktować od ok. połowy XIX wieku. Jej szybki rozwój nastąpił po II wojnie światowej, głównie dzięki zawodnikom ZSRR. Gimnastyka sportowa znalazła się w programie igrzysk olimpijskich w Atenach w 1896. Rok wcześniej zorganizowano pierwsze mistrzostwa świata; mistrzostwa Europy są rozgrywane od 1957.W cyrku nazywana akrobatyką sportową.
Spis treści |
edytuj Zestawienie ćwiczeń
Podczas zawodów gimnastycznych mężczyźni muszą wykonać sześć ćwiczeń, kobiety - cztery. Zawody rozgrywane są we każdej konkurencji oddzielnie oraz w wieloboju. W obu przypadkach - indywidualnie i drużynowo.
Wspólne dla obu grup są dwa ćwiczenia:
Konkurencje tylko dla mężczyzn:
Konkurencje tylko dla kobiet:
W każdej dyscyplinie gimnastycznej istnieją ćwiczenia podstawowe, tak zwane obowiązkowe, które musi wykonać każdy zawodnik. Łącząc je i mieszając, zawodnik tworzy własny program ćwiczeń.
edytuj Ćwiczenia wolne
W konkurencji ćwiczeń wolnych przyrządem jest mata w kształcie kwadratu o boku 12 m, która wykonana jest ze sklejki na (obecnie najczęściej) piankowym podkładzie oraz pokrytej wierzchną warstą z pianki z pewnym rodzajem specjalnej wykładziny na same górze. Układ ćwiczeń wonych powinien odbywać się na całej przestrzeni maty, sprawiać wrażenie harmonii i rytmiki.
Ćwiczenia wolne kobiet i mężczyzn różnią się przede wszystkim występowaniem muzyki w ćwiczeniu kobiet i jej braku u mężczyzn. U kobiet więcej jest też elementów choreografii i tańca. Niektóre elementy ćwiczeń są tylko w przepisach kobiet (np. piruety) a inne tylko u mężczyzn (np. koła thomasa). Występy różnią się też elementami wymaganymi - u mężczyzn są to przykładowo elementy siłowe (np. "waga" na jednej nodze bądź na rękach).
edytuj Skok
Zawodnicy chcący zakwalifikować się do finału w skoku, muszą wykonać dwa skoki z różnych grup/kategorii skoków. Średnia ocena z dwóch skoków jest oceną na podstawie której przebiega kwalifikacja do finału. Do oceny w wieloboju jednak liczy się tylko pierwszy z wykonywanych skoków, ponieważ większość zawodników (którzy nie liczą na finał w tej konkurencji) skacze jeden skok, który wlicza się do wieloboju. (przepisy FIG / stan na rok 2009).
edytuj Punktowanie
Punktację poszczególnych ćwiczeń prowadzi się wg dość skomplikowanego systemu. Przepisy składają się z dwóch głównych części, jedną część jest tekstowa, druga zawiera tabele z rysuknkami - jak wyglądają poszczególne elementy. Zespół sędziowski to sędziowie "D" (difficulty / wycena trudności ćwiczenia) oraz "E" (execution / potrącenia, błędy). W zaleźności od rangi zawodów i moźliwości organizatora, liczba sędziów jest róźna, jednak na zawodach rangi światowej liczy dwóch sędziów D (D1-kordynator/arbiter + D2), którzy ustalają wartość ćwiczenia oraz 6 sędziów E - których głównym zadaniem jest liczenie i wycena błędów. Sędzia główny (D1) rozwiązuje równieź przypadki sporne. Aby ustalić notę końcową, od wartości układu - obliczonej przez sędziów "D" odejmuje się średnią błędów obliczonych przez 4 sędziów "E" - odrzuca się najniższą i najwyższą ocenę, Jeśli różnica między środkowymi notami jest zbyt duża, arbitrowie powinni ją zmodyfikować. W przypadku dalszej znacznej różnicy, sędzia główny moźe zmodyfikować sporne oceny. Ćwiczenia ruchowe są oficjalnie podzielone wg stopnia trudności. Ocena sędziów bywa kształtowana na podstawie presji publiczności, fascynacji utytułowanymi mistrzami, układami między krajami, kolejnością występowania zawodników. Dlatego też klasyfikacje w gimnastyce nie zawsze są do końca sprawiedliwe. Zdarzają się też przekupstwa sędziów.
Obecne przepisy (po 2004 roku) dają dużo mniejsze pole do manipulacji niż wersja używana do Igrzysk w Atenach (2004). Ćwiczenia są dodatkowo rejestrowane (na kamery wideo) i dostępne dla sędziów podczas zawodów, dzięki czemu sytuacje sporne sędziowie mogą rozwiązać obiektywniej.
edytuj Polacy na Igrzyskach Olimpijskich
Polacy zdobyli cztery medale olimpijskie:
- Jerzy Jokiel (srebro, Helsinki 1952, ćwiczenia wolne)
- Dorota Horzonkówna-Jokielowa, Natalia Kot, Helena Rakoczy, Danuta Stachow, Lidia Szczerbińska, Barbara Ślizowska (brąz, Melbourne 1956, ćwiczenia drużynowe z przyborem)
- Leszek Blanik (brąz, Sydney 2000, skok przez stół gimnastyczny)
- Leszek Blanik (złoto, Pekin 2008, skok przez stół gimnastyczny)
edytuj Kluby
edytuj Linki zewnętrzne
