E-arty - Rower.html

Schemat roweru

Rower (pierwotne nazwy: welocyped, bicykl – i podobnie nazywany jest w większości nowożytnych języków europejskich; obecna polska nazwa pochodzi od brytyjskiej firmy Rover, która dawniej produkowała rowery) – pojazd napędzany siłą mięśni osoby nim kierującej przy pomocy przekładni mechanicznej, wprawianej w ruch (najczęściej) nogami.

edytuj Opis ogólny

Typowy współczesny rower klasyczny jest jednośladem dwukołowym. Ramy roweru wykonuje się ze stali zwykłych lub stopowych, stopów aluminium lub kompozytów. Układ jezdny roweru to koła (zwykle) szprychowe i ogumienie pneumatyczne. Napęd jest przekazywany przez układ napędowy roweru, którym przeważnie jest przekładnia łańcuchowa i system zmiany przełożeń (przerzutka zewnętrzna, przerzucającą łańcuch na koła łańcuchowe o różnych ilościach zębów lub wewnętrzna, znajdującą się w piaście). Bywają również modele z napędem przekazywanym wałkiem Cardana. Hamulce: mogą być nożne, działające przy kręceniu pedałami w tył (tzw. torpedo lub hamulce zintegrowane z przerzutką wewnętrzną). Najpopularniejsze są jednak działające na obręcz mechaniczne, lub (rzadziej) hydrauliczne, hamulce ręczne (hamulce szczękowe, hamulce V-brake). Coraz popularniejsze w rowerach są hamulce tarczowe. Obecnie często (oprócz rowerów szosowych) stosuje się w rowerach amortyzację przedniego, jak i tylnego koła.

Rower miejski (holender) – Pointer Corzano	Rower górski - Gudereit M 75 (2008)	Rower trekingowy zaopatrzony w sakwy	Klasyczny rower szosowy firmy Colnago
Rower typu BMX	Rower poziomy	Tandem	Rower dziesięcioosobowy

edytuj Podział rowerów

Rowery klasyczne dzieli się (zależnie od przeznaczenia) na:

i zależnie od budowy na:

edytuj Historia

Rozwój roweru na przestrzeni lat

Rower barona Karla Draisa – rekonstrukcja pojazdu z 1817 roku

Rower z bambusową ramą (koniec XIX w.)

1813-1817 – Karl Freiherr Drais von Sauerbronn ( Niemcy), (patent – 1818) zbudował pierwowzór roweru, tzw. maszynę biegową. Pojazd wprawiano w ruch przez odpychanie się nogami od ziemi. Prędkość ok. 13-15 km/h.
1839 (ok.) – ( Wielka Brytania), Kirkpatrick MacMillan zbudował trójkołowiec, a później także jednoślad napędzany systemem wahliwych pedałów i popychaczy, połączonych z wykorbioną osią tylnego koła. Był to pierwszy znany pojazd z napędzanym tylnym kołem.
1845 – Gottlieb Mylius i Philipp M. Fischer ( Niemcy), (1853-55) – napęd przedniego koła.
1861 – Pierre Michaux ( Francja) zbudował popularny Velocipede z napędem na przednie koło.
1869 – James Starley i William Hunter ( Wielka Brytania), patent na koło z drutowymi szprychami, pracującymi na rozciąganie. To umożliwiło wykonywanie kół o bardzo dużej średnicy i powstanie tzw. bicykli.
1874 – James Starley ( Wielka Brytania), opracowanie zaplatania szprych stycznego do piasty. Zwiększanie średnicy koła (niekiedy do prawie 2 m) sprawiło, że upadek z bicykla był niebezpieczny.
1869 – Johann F. Trefz ( Niemcy) opatentował napęd korbowy tylnego koła (korby nożne napędzały popychacze, połączone z wykorbioną tylną osią).
1868 – Guilmet i Meyer ( Francja), – opracowanie napędu przekładnią łańcuchową (łańcuch drabinkowy Galle'a) oraz Harry J. Lawson ( Wielka Brytania), (kolejne wersje – 1873, 74, 79) i Thomas Shergold ( Wielka Brytania), (1877).
1884-85 – John Kemp-Starley ( Wielka Brytania), opracował pierwowzór roweru współczesnego. Wyposażony w koła równej wielkości, kierownicę połączoną bezpośrednio z widelcem i tylne koło napędzane przekładnią łańcuchową. Pojazd nazywał się Rover (Wędrowiec), stąd pochodzenie polskiej nazwy.
1888 – John Boyd-Dunlop ( Wielka Brytania), opatentował oponę pneumatyczną, co sprawiło, że jazda na rowerze stała się znacznie wygodniejsza. Od tego czasu kształt roweru zmieniał się jedynie nieznacznie.
1893 – pierwsze systemy zmiany przełożeń.
1903 – niemiecki mechanik Ernst Sachs wynalazł wolne koło.
1932 – wprowadzenie do sportu wyczynowego. Przerzutki w rowerach współczesnych należą do wyposażenia standardowego.
1962 – Alex Moulton ( Wielka Brytania) rozpoczął produkcję rowerów na małych kołach, co spowodowało wzrost popularności tego środka transportu oraz powstanie wielu modeli rowerów składanych.
1978-83 – w Kalifornii ( Stany Zjednoczone) powstał rower górski, MTB (Mountain Bike) – obecnie jedna z najpopularniejszych odmian roweru na świecie. Zbudowanie pierwszego roweru MTB przypisuje się Gary'emu Fisherowi (1979). Przy wykorzystaniu rowerów górskich zdobyto szczyty niedostępne dla innych pojazdów (1996 – Pik Lenina, 7134 m n.p.m., Polak, Tomasz Swinarski).
1914 do czasów dzisiejszych – rowery poziome w obudowach aerodynamicznych pozwalają na osiągnięcie b. wysokich prędkości – rekord świata (ustanowiony 19 września 2008r) w sprincie na 200 m ze startu lotnego (rozpędzanie – 1 mila) na odcinku 200m wynosi 132.5 km/h (82.33mph) i należy do Sama Whittinghama (Kanada) na rowerze Varna Diablo II. Kanada).

edytuj Produkcja

Osobny artykuł: Części rowerowe.

Ramy rowerów popularnych wykonuje się z rur ze stali węglowej, droższych – ze stopów aluminium lub stali stopowych (głównie manganowych, chromowych i chromo-molibdenowych). Stosuje się również stopy tytanu lub kompozyty (zazwyczaj laminaty na bazie włókien węglowych i aramidowych spajane żywicami polimerowymi).
Rury ram łączy się spawaniem w osłonie gazu obojętnego lub (rury stalowe) lutowaniem, automatycznie, półautomatycznie lub ręcznie. Spawanie jest obecnie popularniejsze niż lutowanie ze względu na szybkość operacji i nie wymaga usuwania związków pozostających po lutowaniu.
Ramy z kompozytów wykonywane są najczęściej jako samonośne konstrukcje skorupowe.
Części roweru wykonuje się najczęściej ze stali, stopów aluminium i tworzyw sztucznych.
Koła roweru mają zazwyczaj konstrukcję szprychową z 32 lub 36 szprych (w tandemach, BMXach i rowerach bagażowych bywa ich do 48, w rowerach wyścigowych często mniej np. 24, 20, min. 12). Szprychy wykonuje się ze stali, niekiedy także ze stopów tytanu lub kompozytów. Obręcze kół roweru wykonywane są ze stali, stopów aluminium lub kompozytów. Niekiedy mają profil aerodynamiczny, tak, jak rury ramy i niektóre rodzaje szprych. Występują także koła kompozytowe, tak płytowe, jak i o 3 lub więcej szprychach.

edytuj Sport

Osobny artykuł: Kolarstwo.

Sport rowerowy, czyli kolarstwo dzieli się na: szosowe, torowe, przełajowe i górskie. Osobną dyscypliną jest BMX. Dyscypliny te są zarejestrowane przez UCI (Union Cycliste Internationale, Międzynarodową Unię Kolarstwa).
Rowery poziome i cyklomobile od 1934 r. nie są uznawane przez UCI za rowery, a ich rekordy nie są rejestrowane. Uznaje je i wspomaga IHPVA (International Human Powered Vehicle Association, Międzynarodowe Stowarzyszenie Pojazdów Napędzanych Siłą Mięśni Ludzkich) i ich rekordy są tam rejestrowane. Dyscypliny MTB dzielą się na: Downhill, Four Cross, Dual, Dirt jumping, Dual Slalom, Slalom, Cross Country, Freeride i Maraton

edytuj Prawa rowerzystów

edytuj Rowery w Polsce

Przed II wojną światową w Polsce działało kilka firm zajmujących się produkcją rowerów, części do nich były zarówno produkowane w Polsce jak i sprowadzane z Anglii lub Niemiec. Można wymienić trzy najważniejsze firmy w Warszawie – Adama Kamińskiego, Antoniego Rybowskiego i Franciszka Zawadzkiego. Produkcja rowerów nie ograniczała się jednak do stolicy. Każde większe miasto miało co najmniej jedną firmę rowerową. Ramy zazwyczaj produkowano na miejscu a części sprowadzano. Po wojnie większość zakładów przestała istnieć a produkcja krajowa ograniczała się do zakładów państwowych Romet.